Gastouderopvang in familieverband is professionele kinderopvang

Het Platform Gastouderopvang vindt dat ouders die hun kinderen laten opvangen door een gastouder waarmee zij een familierelatie hebben terecht recht hebben op kinderopvangtoeslag.

Inleiding

Nederland telt miljoenen opa’s en oma’s, ooms en tantes. Velen daarvan passen incidenteel of regelmatig op een kleinkind, neefje of nichtje. Een relatief kleine groep (+-10.000) doet dit als professioneel geregistreerd gastouder. Minister Asscher heeft recent aangegeven te gaan onderzoeken of deze vorm van opvang in de toekomst nog wel in aanmerking moet komen voor kinderopvangtoeslag. Het Platform Gastouderopvang vindt dat alle ouders waarvan de gastouder aan de strenge wettelijke eisen van geregistreerde gastouderopvang voldoet recht hebben op deze toeslag, ongeacht het feit of de gastouder familie is van het opgevangen kind.

Wetswijziging 2010 heeft einde gemaakt aan gesubsidieerde oppasoma en –opa

Tussen 2005 en 2010 konden ouders eenvoudig hun oppas registreren bij een gastouderbureau en zo gebruik maken van kinderopvangtoeslag. Dit zorgde voor een flinke toename van het aantal toeslaggebruikers door registratie van zogenaamde ‘oppasoma’s en -opa’s’.

Sinds 2010 zijn strenge wettelijke kwaliteitseisen van toepassing in de gehele gastouderopvang. Voor het verkrijgen van kinderopvangtoeslag moet iedere gastouder in alle gevallen aan al deze kwaliteitseisen op het gebied van pedagogisch handelen, deskundigheid, accommodatie en inrichting, veiligheid en gezondheid voldoen. Bijlage 1 bevat de volledige lijst met eisen.

Als gevolg van de wettelijke kwaliteitseisen zijn alleen de professionele gastouders overgebleven. Het aantal geregistreerde gastouders dat aan deze kwaliteitseisen voldoet en (onder meer) opvang aanbiedt aan familieleden is afgenomen van ongeveer 60.000 in 2009 tot ongeveer 10.000 in 2015.

Huidige gastouderopvang in familieverband is professionele gastouderopvang

Gastouderopvang anno 2016 is ontwikkelingsgerichte, professionele kinderopvang in een huiselijke omgeving. Ook familiaire gastouderopvang is dit. Het Kohnstamm Instituut heeft in 2014 onderzoek gedaan naar de professionaliteit van gastouders die (ook) familieleden opvangen en andere gastouders. Daarvoor is (o.a.) een vergelijking gemaakt van het aantal gewerkte uren en de deelname aan bij- en of nascholing. In de vergelijking van het aantal arbeidsuren per week is ook de gemiddelde pedagogisch medewerker meegenomen. De vergelijking laat geen significante verschillen zien tussen de verschillende groepen.

Tabel 1: Aantal arbeidsuren per week van (familie)gastouders en pedagogisch medewerkers

Kohnstamm FCB
Aantal arbeidsuren per week totale populatie gastouders 24,3
Aantal arbeidsuren per week door familiegastouders 21,3
Aantal arbeidsuren per week door pedagogisch medewerkers 21,2

Tabel 2: Deelname aan bij- en/of nascholing door gastouders en familiegastouders

Kohnstamm
Deelname aan bij- en/of nascholing door gastouders dit jaar 56%
Deelname aan bij- en/of nascholing door familiegastouders dit jaar 55,4%

Uit tabel 1 blijkt dat familiaire gastouders gemiddeld 21,3 uur per week als gastouder werken, ruim 2,5 dag per week. Iets minder dan de gemiddelde gastouder en iets meer dan de gemiddelde pedagogisch medewerker. De deelname aan scholing (tabel 2) is voor beide groepen gastouders vergelijkbaar.

Familiaire opvang biedt de betrokken (gast)ouders en kinderen veel voordelen

Familiaire opvang biedt betrokkenen en de maatschappij veel voordelen. Ouders hebben de mogelijkheid om te kiezen voor opvang die zowel professioneel als zeer vertrouwd is en zij ervaren zo meer mogelijkheden om allebei te werken. Het gastouderschap is voor veel 55+ers een serieuze baan geworden van gemiddeld tweeënhalve werkdag per week . Het opvangwerk geeft grootouders een voldaan gevoel. Grootouders geven daarnaast aan het heel fijn te vinden betrokken te blijven bij het leven van de kinderen en kleinkinderen. Er zijn meer voordelen: Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat het veelvuldig opvangen van kinderen van zonen ervoor zorgt dat deze zonen later in het leven meer contact houden met hun ouders en hen dan helpen en steunen. Uit onderzoek blijkt verder dat het opvangen van kleinkinderen de waarschijnlijkheid verhoogt dat een volwassen kleinkind later in het leven meer contact houdt met opa of oma. Tot slot leidt meer opvangen in de familiaire sfeer zelfs tot een aanmerkelijk grotere kans op gezinsuitbreiding.

Conclusie

Familiaire gastouderopvang biedt de maatschappij dezelfde kwalitatieve opvang van kinderen als andere gereguleerde gastouderopvang omdat gastouders die (ook) een familielid opvangen aan dezelfde wettelijke kwaliteitseisen gebonden zijn. De kinderopvang die door 10.000 familiaire gastouders wordt verzorgd aan één of meerdere familieleden wijkt ook in professionaliteit niet af van andere vormen van gastouderopvang: de arbeidsduur van beide groepen is gemiddeld meer dan 2,5 dag per week en beide groepen volgen even veel nascholing.

Het Platform Gastouderopvang vindt daarom dat aan ouders die gebruik maken van een geregistreerd gastouder terecht kinderopvangtoeslag wordt toegekend, ook als de gastouder familie is. Er is geen objectieve reden om de keuzevrijheid van ouders die kiezen voor gastouderopvang in te perken. Familiaire gastouderopvang is een verrijking voor het palet aan kinderopvangvormen, omdat bij deze vorm van opvang professionaliteit en een vertrouwd gevoel hand in hand gaan.

Download het position paper familie-opvang
Download bijlage 1 – kwaliteitseisen gastouder